- TấmLòngRộngMở
- LUYỆN TẬP LÒNG TỪ BI TRONG ĐỜI SỐNG
HÀNG NGÀY
- Lê Gia hiệu đính
- Dịch từ nguyên tác tiếng Anh: AN
OPEN HEART
- PRACTICING COMPASSION IN EVERYDAY LIFE
* * *
- CHƯƠNG XI
-
- DUY TRÌ ĐIỀM TỈNH
- (CALM ABIDING)
Duy trì sự điềm tĩnh, sự
tập trung vào một điểm duy nhất, là một hình thức thiền định mà ở
đó bạn chọn ra một đối tượng và ấn định tâm trí mình lên đối
tượng đó. Đ ể có được mức độ tập trung này bạn không thể vừa
ngồi xuống đã có được. Chầm chậm , bạn sẽ thấy rằng tâm trí của
bạn có khả năng tập trung ngày càng cao và kéo dài điềm tĩnh là một trạng
thái đều đặn vững chắc mà tâm trí của bạn có thể giữ tập trung
vào một đối tượng tinh thần trong một khoảng thời gian bao lâu tuỳ ý
với sự điềm tĩnh tuyệt đối không hề sao lãng.
Trong sự luyện tập thiền định này
và luyện tập nhiều đức tính khác, một lần nữa động cơ thúc đẩy rất
quan trọng. Những kỹ năng liên quan đến việc tập trung vào một đối
tượng duy nhất có thể được ứng dụng ở những mức độ khác nhau. Đây
là một kỹ thuật giám sát hoàn toàn chuyên môn và kết quả của nó được
quyết định bởi những động cơ thúc đẩy của bạn.
Đương nhiên, là những người rèn
luyện tâm hồn, chúng ta quan tâm đến một động cơ thúc đẩy đạo đức
và một kết quả đạo đức. Bây giờ chúng ta hãy phân tích khía cạnh
chuyên môn của cách luyện tập này.
Kéo dài điềm tĩnh được luyện tập
bởi những ai có nhiều lòng tin tưởng. Một người thiền định bắt đầu
quá trình rèn luyện tâm hồn của mình bằng cách chọn lựa một mục
tiêu nào đó làm đối tượng của việc thiền định. Một người luyện
tập Thiên Chúa giáo có thể lấy thập tự giá hoặc Đức Mẹ Đ ồng
Trinh Mary làm tiêu điểm duy nhất cho việc thiền định của mình. Đối với
những người luyện tập Hồi giáo thì có khó khăn hơn bởi vì thiếu
hình tượng trong Hồi giáo, tuy vậy người ta có thể lấy lòng tin nơi thánh
Allah làm đối tượng của việc thiền đ?nh của mình, bởi đối tượng của
việc thiền định không nhất thiết phải là một đối tượng vật chất
cụ thể. Vì vậy , người ta có thể giữ tập trung vào lòng tin sâu sắc
nơi Thượng Đế (God). Người ta cũng có thể tập trung vào thành phố thần
thánh Mecca. Kinh Phật thường sử dụng hình tượng Đức Phật Shakyamuni làm
ví dụ điển hình cho một đối tượng của việc tập trung thiền định.Một
trong số những lợi ích của việc này là nó làm cho nhận thức của mọi
người về những phẩm chất cao cả vĩ đại của Đức Phật thêm sâu sắc,
cùng với sự suy ngẫm về lòng tử tế của
Đức Phật thêm, kết quả là mọi
người có được sự gần gũi hơn với Đức Phật.
Hình tượng Đức Phật mà bạn tập
trung vào ở phương pháp này không phải là một bức ảnh hoặc là một bức
tượng. Tuy vậy bạn cũng có thể sử dụng một bức ảnh để dễ hòa
mình vào hình dáng và từng bộ phận của Đức Phật, nhưng bạn phải tập
trung vào hình tượng Đức Phật trong tâm trí của bạn. Bức ảnh Đức Phật
mà bạn có thể nhìn thấy phải được gợi lại trong tâm trí bạn. Một
khi bạn có thể làm được như vậy bạn mới có thể bắt đầu quá
trình kéo dài điềm tĩnh của mình.
Bức ảnh Đức Phật mà bạn có thể
nhìn thấy phải được đặt không quá xa cũng không quá gần. Khoảng 30 cm
trước mặt bạn và ngang tầm mắt của bạn là thích hợp. Bức ảnh đó
phải có chiều cao 3 hoặc 4 inches hoặc nhỏ hơn. Nếu bức ảnh có đèn
chiếu thì tốt hơn. Nhìn thấy bức ảnh tỏa sáng như vậy giúp bạn
tránh được mệt mỏi và buồn ngủ. Mặt khác bạn cũng nên tưởng tượng
rằng bức ảnh này khá nặng. Nếu bức ảnh được bạn cảm nhận với một
trọng lượng nào đó thì tinh thần của bạn sẽ liên tục hoạt động.
Cho dù bạn có chọn bất kỳ mục tiêu nào làm đối tượng để tập
trung thiền định, thì sự tập trung vào một điểm duy nhất của bạn
cũng phải kiên định và sáng suốt. Sự kiên định sẽ bị triệt phá bởi
sự kích động và sự phân tán của tâm hồn – một khía cạnh của lòng
lưu luyến. Tâm hồn chúng ta dễ dàng bị chi phối bởi những suy nghĩ về
những đối tượng mà chúng ta ao ước. Những suy nghĩ như vậy cản trở
chúng ta phát triển phẩm chất bình tĩnh kiên tâm cần thiết để kéo dài
sự tập trung một cách điềm tĩnh về đối tượng mà chúng ta đã lựa
chọn. Mặt khác, sự sáng suốt bị cản trở bởi sự lơi lỏng của tâm
hồn.
Để kéo dài điềm tĩnh đòi hỏi
bạn phải hiến mình cho quá trình luyện tập một cách tuyệt đối cho tới
lúc bạn có khả năng điều khiển được tâm trí của mình. Nếu bạn có
được một môi trường tỉnh lặng để luyện tập thì có nghĩa là bạn
có được những người bạn ủng hộ mình. Bạn nêngác sang một bên những
lo lắng bận tâm về thế gian trần tục - gia đình, công việc hoặc những
rắc rối trong xã hội – và đặc biệt là bạn phải cống hiến hết
mình vào việc nâng cao sự tập trung. Lúc khởi đầu bạn nên tham gia những
buổi luyện tập thiền định hàng ngày với khoảng thời gian ngắn. Khoảng
10 tới 15 buổi, mổi buổi 15 tới 20 phút mỗi ngày là thích hợp nhất.
Khi sự tập trung của bạn tăng lên, bạn có thể tăng thời gian luyện tập
của từng buổi và giảm số buổi luyện tập trong ngày. Bạn nên ngồi
ở một tư thế thiền định trang trọng, lưng của bạn phải thẳng. Nếu
bạn theo đuổi việc luyện tập của mình một cách siêng năng cần mẫn,
bạn dễ dàng kéo dài sự luyện tập của mình sau 6 tháng luyện tập.
Một người luyện tập thiền định
phải học cách áp dụng những biện pháp đối phó khi những trở lực xuất
hiện. Khi tâm trí bị kích động hoặc chi phối bởi những cảm xúc vui buồn
hay những lo toan của đời sống hàng ngày, chúng ta phải chặn đứng và
đưa tâm trí quay lại với sự tập trung vào đối tượng. Một lần nữa,
sự lưu tâm ( mindfulness) là phương tiện để chúng ta thực hiện điều này.
Khi lần đầu tiên bạn luyện tập kéo dài điềm tĩnh, bạn khó có thể
giữ cho tâm trí của mình tập trung cố định vào đối tượng lâu dài
được. Bằng sự lưu tâm, bạn có thể đổi hướng tâm trí của mình , hướng
nó quay trở lại với đối tượng tập trung, bạn phải thực hiện hết lần
này đến lần khác. Một khi tâm trí đã tập trung vào đối tượng của nó,
cùng với sự lưu tâm, nó cố định ngay tại đó, không trôi đi đâu cả.
Sự tĩnh tâm (introspection) đảm bảo
được rằng sự tĩnh tâm của chúng ta vững vàng,ổn định và sáng suốt.
Bằng những biện pháp của sự tĩnh tâm, chúng ta có thể giữ vững được
tâm trí của mình khi nó bị kích động hoặc phân tán. Có một số người
đôi khi không thể tập trung nhìn bạn khi họ đang nói chuyện với bạn, họ
luôn nhìn hết chỗ này đến chỗ nọ. Một tâm hồn bị phân tán cũng giống
như vậy, không thể tập trung được khi bị kích động. Sự tĩnh tâm
giúp chúng ta có thể lôi kéo tâm trí mình trở lại bằng cách tập trung nội
tâm để giảm thiểu những kích động tinh thần. Điều này giúp tái lập
sự ổn định vững vàng của tâm trí. Sự tĩnh tâm cũng giúp giữ vững
được tâm trí một khi nó trở nên sao lãng,ươn hèn hay mệt mỏi, nhanh
chóng đưa nó quay về với đối tượng. Đây thường là một vấn đề khá
khó khăn đối với những người dễ bị lôi kéo bởi những bản năng tự
nhiên. Sự thiền định của bạn trở nên qúa lỏng lẻo, yếu đuối và
thiếu sức sống. Sự tĩnh tâm có thể thận trọng giúp bạn vực dậy
tâm trí của mình bằng những suy nghĩ về sự hân hoang và bằng cách đó
sự tĩnh tâm làm gia tăng tính sáng suốt, tính sắc sảo cho tinh thần của
bạn.
Khi bạn bắt đầu rèn luyện kéo
dài điềm tĩnh, một điều rõ ràng là: giữ cho sự tập trung của bạn
vào một đối tượng mà bạn đã chọn lựa trong khoảng thời gian ngắn
là một thách thức to lớn. Đừng nản lòng! Chúng ta xem đây là một biểu
hiện tích cực bởi vì ít ra thì bạn cũng nhận ra được công việc khó
khăn khắc nghiệt của tâm trí của mình. Bằng cách kiên trì tập luyện
và khéo léo áp dụng sự lưu tâm và tĩnh tâm, bạn có thể từng bước kéo
dài sự tập trung của mình vào một đối tượng duy nhất, đối tượng mà
bạn đã chọn lựa cho việc thiền định của mình, đồng thời bạn cũng
sẽ từng bước giữ được sự tĩnh táo, sáng suốt và rung động trong
suy nghĩ của mình.
Có nhiều loại đối tượng , cụ
thể và trừu tượng, được dùng để phát triển sự tập trung. Bạn có
thể trau dồi sự kéo dài điềm tĩnh bằng cách lấy "ý thức"
(consciousness) làm tiêu điểm tập trung thiền định của mình. Tuy nhiên, bạn
không dễ dàng có được khái niệm vè "ý thức", vì khái niệm
này không thể diễn đạt bằng lời nói cụ thể, nó là một trong những
bản chất của tâm hồn. Một hiểu biết thật sự về bản chất của
tâm hồn phải được cảm nhận qua sự từng trải.
Vậy thì chúng ta phải trau dồi sự
hiểu biết này như thế nào? Trước tiên bạn phải xem xét lại những suy
nghĩ và những cảm xúc mà bạn đã từng trải qua, cách mà ý thức xuất
hiện, cách mà tâm trí của bạn hoạt động.
Hầu hết thời gian thì tâm trí và
ý thức của chúng ta luôn trải qua những tác động hỗ tương với thế
giới bên ngoài - ký ức của chúng ta và những dự trù, kế hoạch trong tương
lai. Bạn có thường hay cáu kỉnh vào buởi sáng không? Bạn có hay bối rối
vào buổi chiều không? Bạn có thường bị ám ảnh bởi những mối quan hệ
thất bại không? Bạn có thường lo lắng về sức khỏe của con cái
không? Hãy đặt tất cả những điều này sang một bên. Bản năng thật sự
của tâm trí và những hiểu biết sáng suốt bị mờ dần bởi những suy
nghĩ và những mối bận tâm bình thường. Khi thiền định tâm hồn, bạn
phải cố gắng giữ tập trung ngay từ lúc đầu. Bạn phải ngăn không cho
ký ức xen vào suy nghĩ của bạn. Bạn phải giữ cho tâm trí mình không
trôi về những ký ức qúa khứ mà cũng chẳng trôi về những hy vọng hoặc
sợ hãi trong tương lai. Một khi bạn đã làm được như vậy, những gì
còn lại là khoảng cách giữa quá khứ và tương lai. Khoảng cách này là một
khoảng không (có giá trị bằng không). Bạn phải cố gắng giữ tập trung
vào khoảng không này.
Ban đầu bạn chỉ có thể giữ tập
trung vào khoảng không này trong thoáng chốc. Tuy nhiên, khi tiếp tục luyện
tập, bạn sẽ ngày càng có thể kéo dài khoảng thời gian tập trung vào
khoảng không này. Làm như vậy, bạn có thể vứt bỏ được những suy
nghĩ gây cản trở cho những bản năng thật sự của tâm trí. Dần dần,
những hi?u biết thanh khiết sẽ rọi vào tâm hồn bạn, thời gian bạn có
thể tập trung vào khoảng không này ngày càng lâu hơn cho tới một lúc bạn
có thể hiểu ra được "ý thức" là gì. Bạn cần phải hiểu được
rằng trạng thái tinh thần này - không tồn tại qúa trình suy nghĩ trong tâm
trí - không giống như trạng thái tâm hồn trống rỗng. Nó không phải là
trạng thái khi mà bạn đang ngủ say hay bị ngất đi. " Mình sẽ không
để cho tâm trí của mình bị sao lãng bởi những suy nghĩ về quá khứ lẫn
tương lai. Mình sẽ giữ cho tâm trí mình tập trung vào hiện tại". Một
khi bạn trau dồi ý chí như vậy, bạn lấy khoảng cách giữa qúa khứ và
tương lai( có gía trị bằng 0 đến hiện tại) làm đối tượng cho việc
thiền định và dễ dàng tập trung vào đối tượng đó, thoát khỏi mọi
quá trình suy nghĩ.
- HAI MỨC ĐỘ CỦA TÂM HỒN
- (THE TWO LEVELS OF MIND)
Tâm hồn có hai mức độ về bản
năng. Mức độ thứ nhất là sự hiểu biết thông suốt như đã được mô
tả. Mức độ thứ hai và cũng là bản chất của tâm hồn, là nhận thức
về sự không tồn tại cố định của tâm hồn. Để phát triển được sự
tập trung vào bản chất chủ yếu này, khởi đầu bạn lấy mức độ thứ
nhất của tâm hồn – sự hiểu biết thông suốt – làm tiêu điểm cho việc
thiền định. Một khi bạn đã tập trung vào t iêu điểm đó được rồi,
bạn suy niệm về sự không tồn tại của tâm hồn. Và rồi những gì xuất
hiện trong tâm hồn bạn chính là "không có gì tồn tại trong tâm hồn
bạn cả".
Đó là bước đầu tiên. Sau đó bạn lấy điều
đó("không có gì tồn tại trong tâm hồn") làm đối tượng cho sự
tập trung của mình. Đây là một hình thức thiền đinh đầy khó khăn và
thử thách. Người ta nói rằng một người luyện tập có bản lĩnh và năng
lự c cao nhất đầu tiên phải trau dồi hiểu biết về "sự trống rỗng"
(emptiness) và sau đó dựa trên nền tảng của sự hiểu biết này, sử dụng
chính "sự trống rỗng" đó làm đối tượng thiền định. Tuy nhiên,
trước hết bạn nên có được những phẩm chất về "kéo dài điềm
tĩnh" và dùng nó làm phương tiện để đạt được sự hiểu biết về
"sự trống rỗng" sâu sắc hơn.
Mục lục | Lời tựa | Giới thiệu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
Chúng tôi chân thành cảm
ơn Phật tử Ngọc Hạnh đã phát âm đánh máy gởi sách này về cho ban
biên tập